• 20 พฤศจิกายน 2560 - 02:43 น.
 ภาษาไทย  English สลับไปอ่านบทความ Prachatham ในภาษาอังกฤษ / ไทยโดยคลิกที่ปุ่มภาษาด้านซ้าย
ค้นหา:

เอาใจคอภาพ ขนภาพถ่าย150 ปีของจอห์น ทอมสัน จัดแสดงหอศิลป์ฯเชียงใหม่

 วันที่ 12 ธันวาคม 2558 - 10:52 น.  |   ภาษา: ภาษาไทย   |   เข้าชม: 26,087 ครั้ง พิมพ์

 

หากกล่าวถึง จอห์น ทอมสัน  หลายคนอาจจะต้องนั่งนึกและค้นคว้าข้อมูลอยู่พักหนึ่งว่า เจ้า “ฝรั่ง” คนนี้เป็นใคร เทียบกับภาพเก่าโบราณอาทิ ภาพรัชกาลที่ 4ในวิกิพีเดีย หลายท่านอาจจะคุ้นเคยมากกว่า แต่ทั้งภาพและคนมีความเกี่ยวข้องคนกัน คือ จอห์น ทอมสัน เป็นคนถ่ายภาพเหล่านี้

จอห์น ทอมสัน เป็นช่างภาพชาวสก๊อตที่เดินทางเข้ามายังทวีปเอเชีย และได้เดินทางเข้ามายังสยามประเทศปลายรัชกาลที่ 4 หรือ พ.ศ. 2408 และใช้เวลาอยู่ในพระนครและจังหวัดใกล้เคียงเป็นเวลาหลายเดือน จึงได้บันทึกภาพ บุคคลสำคัญ ชาวบ้าน บ้านเมือง ทิวทัศน์  โดยผลงานของเขาได้ถูกนำไปจัดแสดงในหอศิลป์ประเทศต่างๆหลายแห่ง เช่น ไอร์แลนด์ สก๊อตแลนด์ สหรัฐอเมริกา จีน ฮ่องกง เป็นต้น โดยแต่ละแห่งได้รับการตอบรับอย่างสูง

และในช่วงตั้งแต่วันเสาร์ที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2558 ถึง 31 มกราคม 2559 คนเชียงใหม่และนักท่องเที่ยวจะมีโอกาสได้สัมผัสผลงานภาพของ จอห์น ทอมสัน เพราะ กระทรวงวัฒนธรรม  หอศิลปวัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่ เทศบาลนครเชียงใหม่ สถาบันเวลคัมกรุงลอนดอน  สิงห์คอปอเรชั่น  บริษัทสำนักพิมพ์ริเวอร์บุ๊ค จำกัด โรงแรมราชมรรคา เชียงใหม่ ได้ร่วมกันจัดนิทรรศการ ภาพถ่ายโบราณครั้งแรกในภาคเหนือ “สยาม-ผ่านมุมกล้องจอนห์ ทอมสัน 2404-2409” ที่ ห้องนิทรรศการ หอศิลปวัฒนธรรมเมืองเชียงใหม่

ความพิเศษของนิทรรศการภาพถ่ายโบราณครั้งนี้ คือ เป็นนิทรรศการภาพถ่ายโบราณที่จัดขึ้นครั้งแรกในภาคเหนือ เป็นงานนิทรรศการรวมภาพถ่ายของจอห์น ทอมสันในที่เดียว และภาพที่จัดแสดงนั้นได้มาจากต้นฉบับฟิล์มกระจกเดิมที่เก็บอยู่ที่สถาบันเวลคัมในกรุงลอนดอน จึงทำให้สามารถขยายภาพขนาดใหญ่กว่า 1 เมตร ที่มีความคมชัดสูง แสดงรายละเอียดในภาพชัดเจนอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน

หม่อมราชวงศ์นริศรา จักรพงษ์  กล่าวว่า ตนมีโอกาสได้เห็นความสวยงามของภาพถ่ายเกี่ยวกับประเทศไทย 150 ปี จึงมีความคิดว่า ควรจะมีจัดแสดงนิทรรศการ เพราะที่ผ่านมายังไม่มีใครจัด ซึ่งตนใช้เวลา 5 ปีในการจัดการทำโครงการนี้ เริ่มจากขออนุญาตจากสถาบันเวลคัม เพราะเขาจะไม่อนุญาตให้ใครก็ได้จัดแสดงภาพ ต้องเป็นบุคคลหรือองค์กรที่มีศักยภาพมากพอสมควร จากนั้นจึงหาสถานที่จัดแสดงที่เหมาะสม ซึ่งที่เชียงใหม่ สถานที่จัดแสดงค่อนข้างเหมาะสมกับรูปภาพ

“จริงๆทั้งโลกเกือบจะไม่ได้เห็นภาพเหล่านี้ เพราะแผ่นกระจกเหล่านี้ถูกเก็บไว้ในหีบ ตอนนั้นมีบรรณารักษ์ใหม่เข้ามา แล้วมาจัดระเบียบ ผู้ช่วยคนหนึ่งแนะนำให้ทิ้งหีบ เพราะเกะกะ บรรณารักษ์คนนี้สงสัยจึงขอดูด้านใน เจอกับกระจกเก็บภาพซึ่งมีค่ามหาศาล แน่นอนว่า เขาไม่ปล่อยออกมา ดิฉันขอกระจกสักแผ่นหนึ่งเพื่อนำมาแสดงให้คนไทย เขาก็ไม่ให้ ให้แต่ภาพขยายมา ภาพขยายเหล่านี้เขาขยายให้ทั้งหมด”

“ตัวภาพ นายจอห์น ทอมสันก็คงไม่เคยได้เห็นรายละเอียดเท่าพวกเรา เพราะในตอนนั้นมันขนาดแค่กระดาษ A5 แต่สถาบันเวลคัมขยายให้เราดูในขนาด 10-50 เท่าจึงทำให้เราเห็นรายละเอียดอย่างชัดเจน ที่กรุงเทพเราจัดแสดง 60 ภาพ และให้เสียเงินดู แต่ที่เชียงใหม่ไม่เก็บเงิน จัดแสดง 50 ภาพ  แต่เป็น 50 ภาพที่สวยที่สุด เป็นภาพ กรุงเทพมหานคร อยุธยา กัมพูชา และ จีน”

นายไพศาลย์ เปี่ยมเมตตาวัฒน์ กรรมการจัดนิทรรศการ และภัณฑารักษ์ร่วม เล่าในงานแถลงข่าวว่า อันที่จริงรัชกาลที่ 4 เคยถ่ายภาพมาแล้วจากช่างภาพคนก่อนหน้านี้ แต่วิธีการถ่ายภาพในยุคก่อนหน้าทอมสัน เป็นวิธีการถ่ายภาพอีกแบบหนึ่ง คือ ถ่ายภาพเป็นบรรณาการต่างประเทศทางตะวันตก เช่น อเมริกา อังกฤษ และฝรั่งเศส  ราชบรรณาการที่ไปทั้งสามครั้ง มีพระบรมฉายาลักษณ์ ของร. 4 ติดไปด้วย เพราะว่า เพื่อให้ทางนั้นเห็นว่าเราไม่ได้เป็นบ้านป่าเมืองเถื่อน ภาพที่ถูกส่งไป พระองค์จะฉลองพระองค์เต็มยศเพื่อแสดงให้เห็นว่าประเทศสยามมีความเจริญรุ่งเรือง และอารยธรรม แต่ว่าการถ่ายภาพของจอห์นทอมสัน จะเป็นอีกแบบหนึ่ง คือ ถ่ายแบบกระจกเปียก ซึ่งเป็นวิธีการที่จะเอาไปอัดขยายได้ในภายหลัง

การถ่ายแบบกระจกเปียก คือ ใช้กระจกเปล่าขนาดกระดาษ A 5 เคลือบน้ำยาด้วยสารเคมี 2-3ตัว(สารกรดเงิน สารโคโลเดี่ยน ปัจจุบันหายากเพราะเป็นสารอันตรายและก่อมะเร็ง) ทั้งก่อนถ่ายและหลังถ่าย  แล้วต้องถ่ายทันที ต้องมีห้องมืดเคลื่อนที่ไปด้วย กระจกอันนี้มีอายุไม่เกิน 10 นาที และความไวแสงของกระจกนี้มีต่ำมาก คนที่ถูกถ่ายจะต้องนิ่งมาก เพราะแค่กระพริบตาหรือขยับหน้าภาพก็จะเบลอแล้ว ดังนั้นการถ่ายภาพบุคคลด้วยวิธีนี้จะมีไม้ค้ำหลังคอของผู้ที่ถูกถ่าย ถ่ายเสร็จแล้วก็ต้องเก็บไว้ในลังโดยเฉพาะ

“การที่จอห์นทอมสันไปถ่ายสถานที่ต่างๆต้องมีผู้ช่วยอย่างน้อย 5-6 คน เพื่อแบกกระโจมห้องมืดและอุปกรณ์ทั้งหมดเคลื่อนที่ไปด้วย ภาพถ่ายวิววัดอรุณต้องปีนขึ้นไปถ่าย บันไดก็ชัน และต้องนำผู้ช่วยขึ้นไปด้วย แต่ละภาพกว่าจะได้มาใช้เวลาเป็นชั่วโมง”

นายทัศนัย บูรณุปกรณ์ นายกเทศมนตรีเมืองเชียงใหม่ กล่าวว่า ตนดีใจที่รู้ข่าวว่าสถาบันเวลคัมจะมาจัดแสดงภาพ แต่ก็ย้ำว่าอยากให้คนเข้าชมเสียค่าใช้จ่ายต่ำที่สุด ไม่เสียเงินเลยยิ่งดี เนื่องจากมองว่า เด็กบางกลุ่มมีโอกาสเรียนรู้น้อยมาก โดยเฉพาะเด็กที่ผู้ปกครองมีฐานะปานกลางลงมา อย่างกลุ่มเด็กโรงเรียนเทศบาล ฉะนั้นเมื่อมีสิ่งดีเข้ามาจึงอยากให้เด็กเหล่านี้เข้าถึงโอกาส

“กลุ่มเป้าหมายของเทศบาลฯ ก็จะนำเด็กมาดู โดยให้ครูปูพื้นความรู้มาก่อน เพื่อให้เด็กเรามีความรู้ อนาคตเด็กเราดีขึ้น ก็ต้องขอบคุณทุกคนที่เกี่ยวข้อง เพื่อประสานให้เกิดงานอย่างนี้ขึ้น”

อนึ่ง งานนิทรรศการ “สยาม-ผ่านมุมกล้องจอนห์ ทอมสัน 2404-2409” ได้จัดแสดงที่ หอศิลป์กรุงเทพ เมื่อช่วงต้นปีที่ผ่านมา โดยมีผู้เข้าชมกว่า 20,000 คน.

 


ตัวอย่างภาพของจอห์น ทอมสัน ที่นำมาจัดแสดง จากสถาบันเวลคัมกรุงลอนดอน

 

วิวแม่น้ำเจ้าพระยา ถ่ายจากบนปรางค์วัดอรุณราชวรารามไปทางตะวันออก

 

ผู้ชายถือพาย

 

วัดกัลยาณมิตร ถ่ายจากฝั่งพระนคร

 

วัดเสนาสนาราม พระนครศรีอยุธยา

 

เด็กหนุ่มชาวสยาม

 

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในฉลองพระองค์จอมพลฝรั่งเศส

 

พระภิกษุถือตาลปัตร

 

สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าจุฬาลงกรณ์ (ต่อมาขึ้นครองราชย์เป็นรัชกาลที่ 5) ฉายก่อนโสกันต์

 

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าอยู่หัวเสด็จโดยขบวนพยุหยาตราทางสถลมารคไปถวายผ้าพระกฐินที่วัดเชตุพนวิมลมังคลาราม

ปรับขนาดตัวอักษร:

ผู้เข้าชมมากที่สุด
จากพระเจ้าอโศกถึงชาวเมืองน่าน ว่าด้วยความใจกว้าง
 เข้าชม: 15,855 ครั้ง  |   วันที่ : 5 มีนาคม 2558 - 10:26 น.