(บทความ)เกษตรกรจีนกับพิษภัยเปิดเสรีการค้า

Sun, 12/14/2003 - 18:16 -- ประชาธรรม

ปัจจุบันสื่อมวลชนจีนกำลังให้ความสนใจและเป็นห่วงกับการที่ประเทศจีนเป็นสมาชิกใหม่ขององค์การการค้าโลก ซึ่งมีผลผูกพันให้จีนต้องเปิดตลาดการค้าเสรีรวมถึงเชื่อมโยงเศรษฐกิจของประเทศไปสู่สากล เนื่องจากภาคการเกษตรเป็นพื้นฐานเศรษฐกิจที่สำคัญของประชากรจีนส่วนใหญ่ เพราะสิ่งที่น่าเป็นห่วงคือเกษตรกรจีนจะเผชิญกับภาระด้านการเงินหนักหนาสาหัส ขณะเดียวกันช่องว่างระหว่างเมืองกับชนบทก็นับวันจะห่างกันมากขึ้น ฉะนั้นจึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่รัฐบาลจะให้การอุดหนุนและปกป้องเกษตรกรก่อนที่จะสายเกินไป

การค้าเป็นตัวแปรสำคัญอันทรงพลังในการลดความยากจน เพราะการค้าสามารถผลักดันให้เกิดการใช้ทรัพยากรและงบประมาณของประเทศในการพัฒนารูปแบบต่าง ๆ อย่างมีประสิทธิภาพได้ แต่อย่างไรก็ตาม มิได้หมายความว่าการลดความยากจนจะเกิดขึ้นอย่างอัตโนมัติไปพร้อมกันกับความรุดหน้าทางการค้า ทั้งนี้เพราะการสร้างการพัฒนานั้นขึ้นอยู่กับการกระจายความเจริญอย่างเท่าเทียมกัน และตั้งอยู่บนฐานนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจที่ให้ความสำคัญกับคนยากคนจนด้วย

หมู่บ้านนานชา เมืองตองไคว ในมณฑลกวานซู ที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศจีนเป็นเครื่องยืนยันความยากลำบากในการผลิตอาหาร และการที่เกษตรกรต้องเข้าสู่ระบบตลาดเสรีได้เป็นอย่างดี

ความอยู่รอดของเกษตรกรและการตลาด

หมู่บ้านนานชา เป็นหมู่บ้านหนึ่งในเมืองตองไคว มณฑลกวานซู ประชากรของหมู่บ้านนี้มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนต่ำกว่ารายได้เฉลี่ยของทั้งเมือง การประกอบอาชีพเกษตรกรรมส่วนใหญ่ ทำเกษตรเพื่อการดำรงชีพ เกษตรกรจะปลูกพืชอาหาร เช่น ข้าวสาลี และมันฝรั่งเพื่อบริโภคเป็นอาหารหลัก ที่ตั้งบ้านอยู่ในเขตที่มีภูมิอากาศแห้งแล้งกึ่งทะเลทราย ซ้ำร้ายยังไม่มีระบบชลประทานใด ๆ ดังนั้นพื้นที่ทำการเกษตรจึงพึ่งพาเพียงน้ำฝนจากธรรมชาติ ทำให้ได้ผลผลิตไม่แน่นอน ปัญหาฝนทิ้งช่วงในระยะไม่กี่ปีที่ผ่านมามีผลต่อการผลิตอาหารของครัวเรือนเป็นอย่างมาก และยังมีผลสืบเนื่องไปถึงการขาดแคลนน้ำดื่มด้วย เพราะเหตุว่าฝนที่ตกลงมาจะซึมลงสู่ชั้นน้ำใต้ดินอย่างรวดเร็ว

พืชจำพวกงาดำและถั่วเป็นพืชเศรษฐกิจที่สำคัญของชาวบ้าน แต่อย่างไรก็ตาม ปัญหาโรคและแมลงที่มารบกวนก็ทำให้ได้ผลผลิตไม่สม่ำเสมอ เช่นเดียวกับหนูที่เป็นปัญหาใหญ่ของชุมชนเลยทีเดียว เพราะมันจะเข้ากัดกินลำต้นจนเสียหายโดยเฉพาะอย่างยิ่งงาดำซึ่งเป็นอาหารโปรดของหนู ทำให้แทบไม่เหลือผลผลิตให้เก็บเกี่ยว และเนื่องจากไม่มีการวางมาตรการป้องกันจึงทำให้ปัญหาขยายวงกว้างมากขึ้น พบว่า ในคืนหนึ่ง ๆ เกษตรกรคนเดียวสามารถจับหนูได้มากถึง 70 ตัว และนอกจากนี้ยังมีปัญหาโรครากเน่า ที่กลายเป็นปัญหาที่ชาชินของเกษตรกรไปเสียแล้ว สถานการณ์ต่าง ๆ เหล่านี้ ไม่เคยได้รับความสนใจหรือแก้ไขจากรัฐบาลแต่อย่างใด

นอกจากปัจจัยทางธรรมชาติที่เป็นอุปสรรคต่อกระบวนการผลิตของเกษตรกรแล้ว การขาดการสนับสนุนที่เพียงพอจากหน่วยงานต่าง ๆ ของรัฐ และมาตรการการอุดหนุนของรัฐที่ไม่มีประสิทธิภาพต่างก็ล้วนเป็นปัจจัยที่ทำให้เกษตรกรจีนเสมือนอยู่ในสภาพล้มละลายลงเรื่อย ๆ จากตัวอย่างที่สะท้อนจากเกษตรกรว่า ราคาปัจจัยการผลิตทางการเกษตรสูงขึ้นเป็นอย่างมากในระยะที่ผ่านมา เนื่องจากกฎเกณฑ์ในการควบคุมของรัฐไม่มีศักยภาพ ขณะที่ราคาผลผลิตข้าวสาลีกลับต่ำลง เป็นผลทำให้เกษตรกรต้องลดการใช้ปุ๋ยลงและเปลี่ยนมาใช้เมล็ดพันธ์ที่ไม่มีคุณภาพแทน ผลที่ตามมาคือ ผลผลิตต่อไร่และความอุดมสมบูรณ์ของดินลดลงอย่างต่อเนื่อง

ต่อมาสำนักส่งเสริมเทคโนโลยีทางการเกษตรก็เข้ามาส่งเสริมให้เกษตรกรใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชยี่ห้อหนึ่ง โดยใช้วิธีบังคับขายให้กับเกษตรกร อย่างไรก็ดี เจ้าหน้าที่ส่งเสริมมิได้บอกให้เกษตรกรได้รับรู้ถึงผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นหลังการใช้สารเคมี เพราะแท้จริงแล้ววัตถุประสงค์หลักของเจ้าหน้าที่คือ การขายสารเคมี เพื่อจะได้นำผลกำไรจากการขายไปแก้ปัญหาการเงินและการคลังขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเท่านั้น เพราะในขณะนั้นเป็นที่ทราบกันดีว่าองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกำลังประสบปัญหาด้านงบประมาณ จนส่วนหนึ่งต้องลดการอุดหนุนเกษตรกรลง

นอกจากการทำการเกษตรเพื่อผลิตอาหารให้เพียงพอกับความต้องการบริโภคแล้ว เกษตรกรบ้านนานชายังต้องการเงินสดเพื่อการดำรงชีพด้วย ที่มาของรายได้ส่วนใหญ่มาจากการขายผลผลิต งานหัตถกรรม และการเป็นลูกจ้างรายวัน ที่ผ่านมาพบว่า การขายสินค้าสู่ตลาดนั้น เกษตรกรไม่มีอำนาจต่อรองและความรู้ด้านการตลาดเลย อีกประสบการณ์หนึ่งของความล้มเหลวทางการตลาดที่เกษตรกรประสบคือ เมื่อเกษตรกรบ้านนานชาแห่กันลงทุนปลูกพืชสมุนไพรชนิดหนึ่งตามการส่งเสริมและความต้องการทางการตลาดเมื่อ 2-3 ปีที่แล้ว ผ่านมาไม่นานราคาของสมุนไพรชนิดนั้นกลับตกลงอย่างฮวบฮาบ เพราะผลผลิตที่ออกสู่ตลาดมีมากจนเกินไป ทุกวันนี้เกษตรกรที่ได้ลงทุนการผลิตแทบจะไม่สามารถหาผู้รับซื้อได้ จะทำได้ก็เพียงเฝ้ารอเท่านั้น ดังนั้น เพื่อหารายได้มาเลี้ยงครอบครัว เกษตรกรส่วนหนึ่งจึงต้องเดินทางเข้าเมืองเพื่อหางานทำ ซึ่งจากการติดตามข้อมูลก็พบว่าเกษตรกรจำนวนมากถูกนายจ้างโกงค่าแรง

ช่วยเกษตรกรเพื่อให้พ้นจากภัยพิบัตินี้ด้วยเถิด

การลงทุนในภาคเกษตรของรัฐบาลจีนนั้นไม่ได้รับความใส่ใจเท่ากับการลงทุนในภาคอื่น ๆ และนอกจากนี้การอุดหนุนเกษตรกรของรัฐบาลที่ให้แก่เกษตรกรก็มีเพียงน้อยนิด ความเป็นจริงแล้วเกษตรกรจีนกลับต้องรับภาระจ่ายภาษีให้กับรัฐบาลด้วย ขณะที่ภาวะความมั่นคงทางสังคมเป็นสิ่งที่หาได้ยากยิ่งในสังคมชนบทของประเทศจีน เพราะเกษตรกรต้องจ่ายทุกครั้งเมื่อเข้ารับบริการทางสังคมทุกประเภท เช่น การศึกษาขั้นพื้นฐาน การรักษาพยาบาล ดังนั้นรายได้ที่เป็นเงินสดซึ่งหามาได้อย่างยากลำบากจึงถูกใช้ไปเพื่อการนี้เป็นจำนวนมาก และนำมาซึ่งปัญหาความยากจนของครอบครัวเกษตรกร

ในพื้นที่ชนบทที่ห่างไกล เช่น มณฑลกุยโจว กวานซู และเหอหนาน เกษตรกรที่ยากจนล้วนต้องนำข้าว ข้าวสาลีที่เคยปลูกไว้เพื่อบริโภคในครัวเรือนออกขายด้วยเพื่อเป็นรายได้ของครอบครัว แต่เมื่อราคาผลผลิตตกต่ำลงในระยะ 2-3 ปีที่ผ่านมาก็ทำให้รายได้ของเกษตรกรลดลงไปด้วย

ผลที่เกิดขึ้นหลังจากประเทศจีนเข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลก และต้องเปิดการค้าเสรีทำให้สินค้าเกษตรที่นำเข้าจากต่างประเทศหลั่งไหลเข้ามาเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะสินค้าเกษตรจำพวกธัญพืช เช่น ข้าวสาลี และข้าวโพด โดยพื้นฐานแล้วเกษตรกรจีนไม่มีความสามารถในการแข่งขันทางการตลาด เพื่อหนีปัญหาราคาผลผลิตตกต่ำเกษตรกรจีนจึงหันไปปลูกพืชเศรษฐกิจชนิดอื่นที่ให้ผลกำไรมากกว่า ซึ่งก็เป็นความสุ่มเสี่ยงที่เกษตรกรไม่อาจคาดเดาได้ว่า อนาคตทางการตลาดของพืชตัวนั้นจะล้มเหลวอีกหรือไม่ เกษตรกรที่มีทรัพยากรทางการผลิตที่จำเป็น เช่น ที่ดินที่มีขนาดพอเพียงต่อการผลิต เงินทุน เทคโนโลยี และข้อมูลทางการตลาด เท่านั้นที่จะสามารถต่อสู้ได้ในสังเวียนทางการค้าเช่นนี้ ย่อมไม่ใช่เกษตรกรที่ไม่ได้รับการดูแลจากรัฐ เช่นกรณีเกษตรกรบ้านนานชา

การเปิดเสรีทางการค้านั้นย่อมมีทั้งผู้ชนะและผู้แพ้ เช่นนี้แล้วการอ้างว่าแบ่งปันผลประโยชน์จากการค้าให้แก่คนจน นโยบายต่าง ๆ ต้องคำนึงถึงการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนไปพร้อมกัน และต้องเป็นนโยบายที่มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง มาตรการต่าง ๆ ที่เหมาะสมเท่านั้นที่จะสามารถส่งเสริมคุณภาพชีวิตของประชากรที่ยากจนให้มีความเข้มแข็ง และสามารถต่อสู้ต่อความไม่แน่นอนและภัยพิบัติที่เกิดขึ้นจากการค้าเสรีได้.

ประชาธรรม บน เฟสบุ๊ก

คลังข้อมูล

ไฟล์เอกสาร