ชาวห้วยปลาหลดไม่เข้าใจหมู่บ้านป่าไม้แผนใหม่ย้ำโครงการต้องไม่ขัดวิถีชีวิตคนในป่า

Mon, 05/09/2005 - 10:39 -- ประชาธรรม

กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จัดทำโครงการหมู่บ้านป่าไม้แผนใหม่ตามแนวพระราชดำริ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขปัญหาการอยู่ร่วมกันระหว่างคนกับป่า ให้สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างกลมกลืน สมดุลและยั่งยืน โครงการนี้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้รับความเห็นชอบตามที่คณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 10 ส.ค.2547 โดยกำหนดแผนดำเนินการทั้งหมดจำนวน 10,866 หมู่บ้านใน 70 จังหวัดทั่วประเทศ

ปัจจุบันโครงการนี้มีการดำเนินการนำร่องขึ้นที่หมู่บ้านห้วยปลาหลด หมู่ 8 ต.ด่านแม่ละเมา อ.แม่สอด จ.ตาก ขึ้นตั้งแต่เดือน ก.ย.2547 ที่ผ่านมา โดยหมู่บ้านดังกล่าวอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติตากสิน

ผู้สื่อข่าวรายงานการลงพื้นที่หมู่บ้านห้วยปลาหลดตรวจสอบข้อเท็จจริงจากชาวบ้าน พบว่า ชาวบ้านบ้านห้วยปลาหลดเกือบทั้งหมู่บ้านยังไม่รู้รายละเอียดว่าโครงการดังกล่าวมีรายละเอียดวัตถุประสงค์อย่างไร จะดำเนินการอะไรบ้าง และชุมชนจะได้ประโยชน์อะไรจากโครงการนี้

นายจักรพงษ์ มงคลคีรี ผู้ใหญ่บ้านห้วยปลาหลด กล่าวว่า เท่าที่ตนทราบรายละเอียดของโครงการหมู่บ้านป่าไม้แผนใหม่คือเป็นโครงการของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติฯ ซึ่งดำเนินงานตามแนวพระราชดำริฯ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขปัญหาการอยู่ร่วมกันระหว่างคนกับป่า ให้สามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างสมดุลและยั่งยืน ซึ่งแนวคิดนี้โดยภาพรวมตนเห็นว่าดี แต่ปัจจุบันการเข้ามาดำเนินการของทางป่าไม้กลับไม่มีการชี้แจงรายละเอียดใดๆในตัวโครงการให้ชาวบ้านรับรู้ว่าโครงการนี้จะทำอะไรกับชุมชน ชุมชนต้องปรับตัวอย่างไร และชุมชนจะได้อะไรจากโครงการนี้บ้าง

"แม้ว่าโครงการหมู่บ้านป่าไม้แผนใหม่จะประกาศนำร่องที่บ้านห้วยปลาหลดมาตั้งแต่เดือน กันยายน 2547 แต่ปัจจุบันคนห้วยปลาหลดเกือบทั้งหมดแทบไม่รู้เรื่องเลยว่าโครงการนี้เขาจะทำอะไรกันบ้าง ชาวบ้านเห็นเจ้าหน้าที่ป่าไม้เข้ามาที่หมู่บ้านเพียงครั้งเดียวตอนมาเปิดป้ายโครงการและบอกชาวบ้านเพียงว่าให้ลดพื้นที่ทำกินลงเท่านั้น ซึ่งกรณีนี้ชาวบ้านต่างวิตกกันว่าอาจส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตได้" นายจักรพงษ์กล่าว

อย่างไรก็ตาม ผู้ใหญ่บ้านห้วยปลาหลด กล่าวเพิ่มเติมว่า ด้านผลที่จะเกิดขึ้นจากโครงการหมู่บ้านป่าไม้แผนใหม่นี้ปัจจุบันตนยังมองไม่ออกอย่างชัดเจนว่าจะเกิดอะไรขึ้นบ้างเพราะโครงการอยู่ในช่วงเริ่มต้นซึ่งคงต้องใช้เวลาในการติดตามผลต่อไปแต่ประเด็นที่น่าเป็นห่วงคือการจำกัดพื้นที่ทำกินของชาวบ้าน

"โดยหลักการโครงการหมู่บ้านแผนใหม่ให้คนอยู่กับป่าอย่างยั่งยืนแต่เมื่อชาวบ้านถูกจำกัดที่ดินทำกินเช่นนี้แล้ว ผลสุดท้ายเหลือแต่ป่าคนตายหมด” ผู้ใหญ่บ้านห้วยปลาหลดกล่าว

ในตอนท้าย นายจักรพงษ์ เสนอแนะว่า โครงการหมู่บ้านป่าไม้แผนใหม่นั้นโดยหลักการถือว่าเป็นเรื่องที่ดีแต่ในทางปฏิบัติควรทำความเข้าใจกันให้มากกว่านี้ โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ก่อนจะลงมาทำงานตรงนี้ต้องศึกษารายละเอียดทำความเข้าใจโครงการให้ชัดเจนก่อน เพราะหากทำผิดหลักการไปคนที่ได้รับผลกระทบคือชาวบ้าน อีกทั้งก่อนประกาศโครงการนี้ทั่วประเทศต้องเตรียมแผนรองรับในการแก้ปัญหาให้รัดกุม เช่น ปัญหาเรื่องที่ทำกิน การส่งเสริมอาชีพ ส่วนเรื่องการดูแลรักษาป่าชาวบ้านโดยเฉพาะคนบนพื้นที่สูงนั้นมีชีวิตอยู่กับป่า ย่อมดูแลรักษาป่าอยู่แล้ว ดังนั้นจะให้คนออกจากป่าคงไม่ได้

นายไพรรัตน์ กีรติยุคคีรี สมาชิก อ.บ.ต.ห้วยปลาหลด กล่าวว่า กรณีบ้านห้วยปลาหลดนั้นหลังมีการประกาศเป็นหมู่บ้านต้นแบบโครงการหมู่บ้านป่าไม้แผนใหม่ของประเทศตั้งแต่เดือน ก.ย.ปีที่แล้ว จนถึงปัจจุบันยังไม่มีการดำเนินการใดๆในพื้นที่ รวมทั้งทางเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบโครงการเองก็ยังไม่มีการชี้แจงรายละเอียดใดๆของโครงการนี้ให้ชาวบ้านห้วยปลาหลดได้รับรู้อย่างละเอียดแต่อย่างใด ส่งผลให้ชาวบ้านสับสนกันว่าโครงการนี้แท้จริงแล้วต้องการอะไรกันแน่ เพราะหากแค่การรักษาป่านั้นปัจจุบันชาวบ้านก็จัดการดูแลรักษากันมาเกือบ 100 ปีแล้วและก็ถือว่าได้ผล เพราะสภาพป่าในพื้นที่ดังกล่าวยังคงความอุดมสมบูรณ์อยู่มาก

"ผมเห็นว่าในแง่การรักษาป่า หรือการอยู่ร่วมกันกับป่าอย่างยั่งยืนนั้น โครงการนี้จะมีหรือไม่มีก็ค่าเท่ากัน เพราะกรณีนี้ชาวบ้านทำมานานแล้ว แต่หากมองในภาพรวมของประเทศผมเห็นว่าแนวคิดนี้เป็นแนวคิดที่ดีที่ควรส่งเสริม แต่ที่สำคัญคือในแง่การปฏิบัติก็ควรดำเนินการเป็นกิจจะลักษณะให้มากกว่านี้ บอกรายละเอียดให้ชาวบ้านรู้บ้างเพื่อเขาจะได้เตรียมตัวว่าต้องทำอะไรบ้าง นอกจากนี้การดำเนินการต้องเป็นไปแบบสอดคล้องกับวิถีชีวิตของชุมชนแต่ละพื้นที่ด้วย ไม่ใช่นึกอยากจะทำอะไรก็ทำ และที่สำคัญที่ต้องเร่งดำเนินการคือเจ้าหน้าที่ต้องมาทำความเข้าใจชี้แจงรายละเอียดกับชาวบ้านด้วยว่าโครงการนี้คืออะไร จะทำอะไรกันบ้าง" นายไพรรัตน์กล่าว

ประชาธรรม บน เฟสบุ๊ก

คลังข้อมูล

ไฟล์เอกสาร