เครือข่ายสิ่งแวดล้อมเหนือระดมสมองป้องกันไฟป่า ลดปัญหาหมอกควันพิษ

Tue, 12/02/2008 - 21:12 -- ประชาธรรม

วานนี้ (1 ธ.ค. ) ผู้สื่อข่าวรายงานว่า เครือข่ายทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมภาคเหนือ เครือข่ายทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม จ.เชียงใหม่ โครงการพัฒนาชุมชนต้นแบบจัดการไฟป่าและหมอกควันเชิงรุก และมูลนิธิเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน ร่วมจัดเวทีสัมมนาสรุปบทเรียนและเสนอแผนปฏิบัติการแก้ไขปัญหาไฟป่าและหมอกควันระดับชุมชนถึงระดับจังหวัด โดยเวทีครั้งนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ 30 พ.ย. – 1 ธ.ค. 2551 ณ ห้องประชุมสำนักงานอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ มีประชาชนจากชุมชนต่างๆ เข้าร่วมเวทีกว่า 200 คน

นายศักดา บุญมาปะ ประธานเครือข่ายลุ่มน้ำแม่เตี๊ย-แม่แตะ อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ กล่าวว่า สาเหตุการเกิดปัญหามลพิษหมอกควันไม่ได้มาจากไฟป่า หรือมาโทษว่าเกิดจากการเผาไร่ของคนบนดอยเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงควันรถ ควันไฟจากการเผาในรูปแบบต่างๆ ของคนพื้นราบด้วย

“ปัญหาหมอกควันที่เกิดขึ้น มีสาเหตุจากทั้งคนข้างล่างและคนบนดอยทำ อย่างไรก็ตาม การเกิดไฟป่าก็นับเป็นสาเหตุใหญ่ที่ก่อให้เกิดปัญหาหมอกควันในช่วงที่มีความกดอากาศต่ำด้วย ซึ่งไฟป่าที่เกิดขึ้นแต่ละครั้งอาจไหม้ป่าหลาย 10 ไร่ นอกจากสร้างความเสียหายให้กับป่าไม้แล้วก็เกิดควันไฟมาก ดังนั้น การจัดการดูแลไม่ให้เกิดไฟป่าก็จะช่วยลดปัญหาหมอกควันได้มาก” นายศักดา กล่าว

นายศักดา กล่าวต่อว่า ไฟไหม้ป่ามักเกิดจากฝีมือมนุษย์ เช่น บางคนเชื่อว่าการเผาป่าจะทำให้มีเห็ดถอบเยอะ หาง่าย และทำให้มีผักหวานแตกยอดมาก เป็นต้น อย่างไรก็ตาม กรณีการเผาไร่ทำไร่หมุนเวียนของชนเผ่า ไม่ได้เผาในช่วงที่อากาศหนาวมากหรือมีความกดอากาศต่ำ เพราะใบไม้ยังมีความชื้นอยู่ จะเผาในช่วงเดือน มี.ค.-เม.ย. ซึ่งใบไม้ ใบหญ้าแห้งดีแล้ว และเป็นช่วงที่เริ่มจะเริ่มมีฝนตกแล้ว นอกจากนี้ ในการเผาไร่ก็มีการป้องกันไม่ให้เกิดการลุกลามเข้าไปในป่าด้วย

ทั้งนี้ การช่วยกันแก้ไขปัญหาหมอกควันจะโทษฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่ได้เพราะแต่ละฝ่ายก็ย่อมมีส่วนในการทำให้เกิดปัญหาหมอกควันได้ ทุกฝ่ายต้องร่วมมือป้องกันปัญหานี้ ร่วมกันลดสาเหตุที่ก่อให้เกิดปัญหาหมอกควัน เช่น คนบนดอยก็มีการจัดการป้องกันไฟป่า การเผาไร่ก็จะเผาในช่วงเข้าใกล้ฝนตก ซึ่งตามปกติสภาพอากาศจะมีความกดอากาศต่ำแล้ว ส่วนคนพื้นราบก็ต้องลดการเผาไหม้ในรูปแบบต่างๆ ที่ทำให้เกิดหมอกควันด้วย

อย่างไรก็ตาม การชิงเผาในช่วงเดือน ธ.ค.-ม.ค. เพื่อป้องกันหรือลดเชื้อเพลิงการเกิดไฟป่าในช่วงหน้าแล้งจัดช่วงเดือน มี.ค.-เม.ย. ตนไม่เห็นด้วยกับแนวทางนี้ เนื่องจากช่วงเดือน ธ.ค.-ม.ค. มีอากาศหนาว มีความกดอากาศต่ำ หากมีการชิงเผาจะทำให้เกิดปัญหาหมอกควันได้ แต่ทางเลือกในการป้องกันไฟป่าก็ควรทำแนวกันไฟ หรือนำเอาเชื้อเพลิงนั้นมาทำปุ๋ยหมัก ไม่ต้องชิงเผา แต่เราได้ประโยชน์จากการนำเศษใบไม้แห้งมาทำปุ๋ยหมัก ก็เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการป้องกันไฟป่าและปัญหาหมอกควันได้

นายพุทธิพงศ์ ตาหลวง ผู้ช่วยกำนัน ต.แม่ทา อ.แม่ออน จ.เชียงใหม่ กล่าวว่า ที่ผ่านมาชุมชนมีการจัดการไฟป่า ทำแนวกันไฟอย่างต่อเนื่อง ซึ่งกรณีของชุมชนแม่ทาจะทำแนวกันไฟเชื่อมกันระหว่างหมู่บ้านและหย่อมบ้าน โดยในช่วงฤดูแล้งซึ่งมีความเสี่ยงต่อการเกิดไฟป่าในช่วงเดือน มี.ค.-เม.ย. ชุมชนจะจัดให้มีคนทำการลาดตระเวนตรวจตราไฟป่า และการที่ชาวบ้านที่เข้าไปทำมาหากินเป็นวิถีชีวิตในป่ายังสามารถช่วยตรวจตราไฟป่าไปในตัว นอกจากนี้ การเลี้ยงสัตว์ เช่น วัว ควาย ในป่า ยังเป็นการช่วยลดเชื้อเพลิงการเกิดไฟป่า เพราะสัตว์เหล่านี้เข้าไปหากินหญ้า วัชพืช หรือใบไม้ ทำให้เชื้อเพลิงที่จะเกิดไฟป่าลดลงได้ด้วย

ทั้งนี้ ในการจัดการปัญหาไฟป่าให้ประสบผลสำเร็จและเป็นการป้องกันปัญหาหมอกควันได้นั้น จำเป็นต้องมีภาคีความร่วมมือในการจัดการดูแลไฟป่า ไม่ให้เกิดการเผาไหม้ลุกลามจนยากแก่การควบคุมและสร้างความเสียหายให้กับผืนป่า เช่น หน่วยงานองค์กรปกครองสวนท้องถิ่น อบต., อบจ., เทศบาล ที่มีพื้นที่ป่าแต่ละแห่งต้องมีแนวทางที่ชัดเจนในการดูแล จัดการไฟป่า และมีงบประมาณสนับสนุนชุมชนในการดูแลจัดการไฟป่า

นายภุชงค์ อินสมพันธ์ สำนักทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จ.เชียงใหม่ กล่าวว่า การจัดการป้องกันไฟป่าด้วยการชิงเผา บางพื้นที่ก็ควรหลีกเลี่ยงวิธีนี้ เพราะพื้นที่ป่าที่สมบูรณจะมีจุลินทรีย์ที่ช่วยย่อยสลายใบไม้อยู่แล้วไม่จำเป็นต้องชิงเผา และโดยเฉพาะช่วงเดือน ม.ค.-เม.ย. สภาพภูมิอากาศมีความกดอากาศต่ำ ควรงดการเผาเด็ดขาดเพราะจะเกิดปัญหามลพิษหมอกควันได้มาก

“ไฟไหม้ป่าส่วนใหญ่เกิดขึ้นจากฝีมือคน ดังนั้น แนวกันไฟที่ดีที่สุดคือแนวกันไฟในใจ ทั้งนี้ ถ้าสังเกตป่าเต็งรัง หากไม่มีการเผาต่อไปจะกลายเป็นป่าเบญจพันธุ์ เพราะสิ่งแวดล้อมมีการปรับตัวเอง ส่วนแผนการจัดการไฟป่าของชุมชนตามที่ได้เสนอแนะไว้ จะนำไปปรับบูรณาการร่วมกับแผนของทางราชการต่อไป” นายภุชงค์ กล่าวทิ้งท้าย.

ประชาธรรม บน เฟสบุ๊ก

คลังข้อมูล

ไฟล์เอกสาร