โพสต์ทูเดย์คุยกับ "บก.ลายจุด" : เขาตั้งใจ แต่เรื่องฝีมือ...พลาด

Sun, 10/23/2011 - 18:38 -- ประชาธรรม

มวลน้ำก้อนมหึมาที่อานุภาพความรุนแรงประหนึ่ง "สึนามิน้ำจืด"กำลังเคลื่อนตัวทะลักผ่านปราการสกัดกั้นตามจุดต่างๆ จ่อเข้าประชิดเอ่อล้นชายขอบกรุงเทพฯ ที่กำลังลุ้นระทึกว่าจะประคองตัวรอดได้แค่ไหน

ศูนย์ปฏิบัติการช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย(ศปภ.)หน้าด่านที่บูรณาการทุกกลไกเข้ามารับมือวิกฤตน้ำท่วมครั้งนี้กลายเป็นเป้าใหญ่ที่ถูกรุมโจมตีอย่างหนักกับมาตรการช่วยเหลือ เยียวยา แจ้งเตือน ที่ไร้ความน่าเชื่อถือ ผลโพลจากเอแบคตอกย้ำคะแนน 3.36 คะแนน จากคะแนนเต็ม 10

ในสายตาของหนึ่งในกลไก ศปภ. "สมบัติ บุญงามอนงค์"หรือ บก.ลายจุด แกนนำกลุ่มคนวันอาทิตย์สีแดง ที่พักเรื่องการเมือง นำพาเพื่อนพ้องน้องพี่จากมูลนิธิกระจกเงาร่วมกับสมาชิกเว็บไซต์ไทยฟลัด มาเป็นอาสาสมัครช่วยเหลือผู้ประสบภัย กระจายสิ่งของมองว่าการตั้ง ศปภ.แบบนี้ดี แต่...

"ปัญหาคือสภาพของไซต์งานใหญ่มาก ถามว่าความตั้งใจเป็นไง ผมคิดว่าเขาตั้งใจ แต่ถ้าถามเรื่องฝีมือเนี่ย ผมว่าพลาด"

ในฐานะที่ทำงานมาตั้งแต่เริ่มเปิด ศปภ. จนวันนี้เข้าสัปดาห์ที่สอง สมบัติ เห็นว่า มีความผิดพลาดอยู่ไม่น้อย อย่างเรื่องการสู้น้ำที่เห็นได้ชัด ไปจนถึงการส่งสัญญาณการสู้น้ำ ทำให้การอพยพเตรียมการไม่ทัน

"ผมว่านี่เป็นการประเมินต่ำ ส่วนหนึ่งเป็นเรื่องขีดความสามารถ มีเรื่องโกลาหลนิดหน่อย เข้ามายังไม่ทันไร ยังไม่ทันวอร์ม รัฐมนตรียังไม่เข้ากรม บางกรมก็มาเกิดเรื่อง ไม่รู้จะใช้งานใคร"

สมบัติ อธิบายว่า เวลาเกิดสถานการณ์ขนาดใหญ่ทั่วโลก หน่วยงานหลักอย่างกองทัพจะเป็นคนรับมือสถานการณ์ภัยพิบัติขนาดใหญ่ในขณะที่เอกภาพภายในกองทัพ หรือความสัมพันธ์ระหว่างรัฐบาลในกองทัพ มีข้อจำกัด การที่เขาจะทุ่มเทหรือสั่งการแล้วให้ได้ตามนั้นย่อมไม่ง่าย

"แต่แน่นอนว่า บางเรื่องก็เป็นเรื่องสุดวิสัย ไม่รู้จะทำยังไง น้ำมาขนาดนี้จะไปสู้เขาได้ไง ส่วนตัวผมว่าเป็นเรื่องเกินความสามารถ เขาก็โต้ทุกอย่างแล้ว การที่เขาทำ ไม่ใช่ละเลย ปรับแล้วปรับอีก ทำวอร์รูมไปทำเนียบไปมหาดไทย มาดอนเมือง การทำ ศปภ.นี่ถูกต้องมากเพราะบูรณาการมาก การบริจาคไหลเวียนมา อาสาสมัครที่นี่ทุกกระทรวงคุณเดินได้หมด ผมประสานงานแหลก ข้างในใช้ประโยชน์ได้หมด ขสมก. ทหาร ตำรวจสื่อสาร ทีโอที ข้อมูลได้หมด"     

"เขาทำงานได้ดีขึ้น แต่นี่ไม่ใช่ไซต์ที่จะสู้กับภัยพิบัติขนาดนี้ การที่เราจะจัดองคาพยพในสังคมที่จะสู้ไม่ใช่รัฐ เป็นสาธารณภัยขนาดใหญ่ คุณต้องใช้ขบวนภาคประชาสังคมสู้ ไม่เช่นนั้นคุณจะฟื้นยังไง"

ต่อเสียงวิพากษ์ถึงความขัดแย้งของข้อมูลที่ออกมาจาก ศปภ. ซึ่งสร้างความแตกตื่นและความไม่น่าเชื่อถือบก.ลายจุด ยอมรับตรงๆ ว่า ไม่ได้ดูโทรทัศน์ อ่านหนังสือพิมพ์ ดูข้อมูลจากอินเทอร์เน็ตบ้าง เพราะช่วงที่มาทำงานตรงนี้แทบไม่มีเวลาดู

"แม้แต่ ทวิตเตอร์ เฟซบุ๊ก ยังไม่ได้โพสต์เลยต้องกลับไปเที่ยงคืนไปโพสต์เล็กๆ น้อยๆ ไม่ไหว หลับเช้ามาตีห้าถึงได้ทวีตสักหน่อย เล่าถึงสิ่งที่เกิดขึ้นวันนี้ผมไม่รู้ว่าเกิดอะไรขึ้นหน้าสื่อ แต่มีคนเล่าให้ฟังว่าโดนด่ายับ แต่ผมไม่ได้ดู ไม่อ่านข่าวการเมือง ไม่ได้ยินเสียงวิจารณ์"

แม้แต่เรื่องการแถลงเตือนของ ปลอดประสพ สุรัสวดี รมว.วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ที่ให้ส่วนเหนือของ กรุงเทพฯ อพยพ นำมาสู่ความโกลาหลก่อนที่ ศปภ.ชุดใหญ่ต้องออกมาแก้ข่าว เขารู้สึกว่าเป็นเรื่องเล็กๆ น้อยๆ แต่ก็ไม่ได้ติดตามรายละเอียดเพราะมาทำงานจัดระบบ อาสาสมัครงานข้อมูลไม่ได้ทำเรื่องมิติพวกนี้

สมบัติ อธิบายว่า หน้าที่ของเขาไม่ได้เข้าไปอยู่ในส่วนบริหาร ศปภ.เป็นการรับหน้าที่เฉพาะเรื่องร้องเรียน ซึ่งส่วนใหญ่เป็นเรื่องการอพยพคน ที่จะต้องไปประสานกับหน่วยงานต่างๆ รวมทั้งเข้าไปให้ความช่วยเหลืออพยพชาวบ้าน ในส่วนข้อมูล สมบัติ บอกว่า ได้รับฟังจากพวกนักวิทยาศาสตร์ของศูนย์ฯ ที่มาเล่าเรื่อง

พวกนี้โดยตรง ไม่มีเรื่องดรามา ไม่มีเรื่องการเมือง คุยกันเรื่องข้อเท็จจริงแท้ๆ ก็มาวิเคราะห์ข้อมูล ซึ่งก็ไม่รู้ว่าเป็นชุดข้อมูลเดียวกับที่รัฐบาลรับฟังหรือไม่

จากการปฏิบัติงานของ ศปภ.ผ่านมา 2 สัปดาห์ บก.ลายจุด มองว่าจุดอ่อนสำคัญแม้จะมีการรวมศูนย์บูรณาการแล้ว แต่มันต้องมี 2 ระบบ ในการจัดการภัยพิบัติ คือ กระจุกและกระจาย ทางการและไม่ทางการ ต้องใช้ทั้งสองระบบซ้อนกัน

"เรื่องใดกระจุกต้องกระจุก แต่เรื่องเดียวกันต้องกระจายได้ การเน้นความเป็นเอกภาพโดยรวมทั้งหมดเป็นเรื่องอันตราย เพราะมันจะพุ่งเข้าตีจนรับข้อมูลมหาศาล จนคุณไม่มีโอกาสประมวลผล อย่างข้อมูลมหาศาลเวลานี้ ถ้าวิ่งเข้าหัวคุณพร้อมๆ กัน คุณตายเลย คุณอ่านข่าวไม่มีทางตามเรื่องน้ำท่วมไหว เอาแค่อ่านข้อมูลจำนวนเยอะมาก เอาแค่นี้ก็ตายแล้ว ฉะนั้นต้องหาโซลูชันดีสุดเมื่อเวลาคุณน้อยมาก"

สมบัติ เปรียบเทียบย้อนไปถึงสมัยเกิดเหตุการณ์สึนามิ ปลายปี 2547 น้ำเข้าที่ อ.ตะกั่วป่าจ.พังงา โรงพยาบาล (รพ.) ตะกั่วป่า ซึ่งเป็น รพ.ขนาดกลาง รับผู้ป่วยได้ 30-40 เตียง การมีผู้ประสบภัยจำนวนเป็นพัน เกิดขึ้นไม่กี่วินาที แต่ระบบอยู่ได้ เขาทำได้ไง

คำถามคือ ทันทีที่เกิดเหตุ รพ.ชุมพร ที่มีชุดปฏิบัติการพายุเกย์เข้ามาวางระบบให้ รพ.ตะกั่วป่า โดยเป็นคนที่เป็นมืออาชีพ เคยเล่นกับภัยพิบัติ แม้ตอนนั้น รพ.ชุมพร จะอ่วม แต่เขาถอดบทเรียนว่า รพ.ตะกั่วป่า กำลังเผชิญหน้ากับอะไร จึงเดินทางเข้ามาเสริม ประกาศให้หมอทั่วประเทศเข้ามา จน รพ.ตะกั่วป่า รองรับผู้ป่วยมหาศาลได้ทันที

"ฉุกละหุกแต่ยันอยู่ เขาจะไม่แบก เขาจะทำการสวิตช์ผู้ป่วยไปภูเก็ต ส่งกลับไปกรุงเทพฯแต่หน้างานต้องมีคนยันก่อน ต้องเล่นสองจังหวะ พอมาถึงจุดหนึ่งต้องกระจาย อย่าแบกสิ่งนั้นไว้ ต้องทำระบบให้สามารถรับมือกระจายพวกนี้ออกไป"

ย้อนกลับมาที่ ศปภ. บก.ลายจุด มองว่า ตรงนี้เหมือนจะเป็นสูตรตั้งรับ การตั้งศูนย์ฯ ไว้เปิดคอลเซ็นเตอร์ 1111 เป็นการตั้งรับที่ดี แต่ถ้าไม่มีแผนเชิงรุกออกไป ก็จะเกิดสถานการณ์ไปไม่ไหว ที่เขาคิดเป็นแผนเชิงรุกเสนอคือ "ศปภ.ตำบล"เปลี่ยนการรับเป็นรุก"ไม่ต้องดูเป็นเคสๆ แต่จำเป็นต้องรู้ทั้งพื้นที่ว่าเป็นอย่างไร การส่งของ หาและศึกษาเส้นทางส่งของที่จำเป็น ตอนนี้สำหรับเขาต้องผ่านช่องทางอะไร ทำไมเราจะกำหนดสิ่งนี้ได้ เราต้องเป็นคนกำหนดเกมด้วย แน่นอนว่าธรรมชาติต้องกำหนดยิ่งใหญ่ แต่เราต้องกำหนดเกมบางเรื่องที่เรากำหนดได้ มันถึงจะสู้กันได้"

เขามองว่า ที่ผ่านมาการทำงานของศูนย์ฯยังเป็นการตั้งรับ เป็นรายจุด เละเทะ และเหนื่อย ภัยพิบัติครั้งนี้ ถ้าผลสำรวจออกมาแล้ว"สอบผ่าน" ก็เหลือเชื่อแล้ว การจะสอบผ่านได้ต้องทำให้คนเห็นว่าผู้นำต้องสู้กันหน้าสื่อ วันไหนไม่ออกพื้นที่ไม่ได้ จะโดนฝ่ายค้านขย่ม มันยังไม่มีอะไรทำให้เห็น ความพยายามตั้งใจในการแก้ปัญหา แต่ไม่ได้แสดงถึงสิ่งที่รัฐบาลทำได้ ค่ายแตกมาไม่รู้กี่ค่าย ประชาชนให้คะแนนแบบนี้ก็เข้าใจ

สมบัติ เชื่อว่าสุดท้ายกรุงเทพฯ คงไม่อาจต้านทานกระแสมวลน้ำได้ แต่ก็คงเข้ามาเป็นจุดๆ เพราะการฉีกน้ำออกได้ก็ไม่ได้หมายความว่าจะจบ เพราะข้างบนลงมาก็มีตลบหลัง ตรงนี้เป็นเรื่องยาก ที่เป็นน้ำทุ่ง ส่วนใหญ่จะมีความรู้เรื่องน้ำท่า ที่พฤติกรรมชัดเจน ไม่ซี้ซั้ว แต่น้ำทุ่งไม่ได้ส่งมาตรงๆ ตลบหลังมีวนเป็นน้ำวน มวลน้ำก้อนหนึ่งเคยผ่านไปแล้วยังกลับมาอีกครั้งหนึ่งได้เวลาไปทำแนวกั้นกันไปกั้นกันมา ต่างคนต่างทำทำเสร็จถูกรื้อ รื้อมาอีกบล็อกอีก มันไม่สามารถกำหนดทิศทางชัดเจน

"ขีดความสามารถ (ของรัฐบาล) กับภัยพิบัติขนาดนี้ไม่สอดคล้องกัน"บก.ลายจุด อธิบายสั้นๆ ปิดท้ายถึงสภาพการแก้ปัญหาเวลานี้

 

ที่มา : โพสต์ทูเดย์

ประชาธรรม บน เฟสบุ๊ก

คลังข้อมูล

ไฟล์เอกสาร